ลูกชอบเถียง ขึ้นเสียง เพราะอะไร ทำอย่างไรให้เถียงอย่างสร้างสรรค์

ลูกชอบเถียง ขึ้นเสียง เพราะอะไร ทำอย่างไรให้เถียงอย่างสร้างสรรค์
การเลี้ยงลูกวัย 3-5 ขวบ

เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่แหลายๆ คนคงเคยได้ยินกันมาบ้างแล้วใช่มั้ยคะว่า เด็กในวัย 3 – 5 ขวบจะเริ่มมีความคิดเป็นของตัวเองมากขึ้น อยากมีส่วนร่วมในการช่วยตัดสินใจ อยากมีสิทธิเลือกของใช้ของเค้าได้เอง ดังนั้น “การเถียง” จึงเป็นอีกสิ่งที่เด็กจะเริ่มแสดงออก แต่เนื่องจากสังคมไทยเราส่วนใหญ่ เราจะสอนเด็กและพูดต่อๆ กันมาว่า “เป็นเด็กอย่าเถียงผู้ใหญ่” สิ่งนี้ยิ่งจะทำให้เด็กไม่ได้ฝึกหัดเรื่องความคิดรอบด้าน หรือแม้แต่เรื่องของ “การคิดวิเคราะห์” เลย
คุณพ่อคุณแม่สามารถสอนให้ “ลูกเถียงอย่างสร้างสรรค์ได้” แต่จะมีวิธีสอนอย่างไร ไปติดตามกันค่ะ

โลกของเด็กไม่ต่างจากผู้ใหญ่

เด็กก็เหมือนผู้ใหญ่ในเรื่องของความเห็นต่าง มีความขัดแย้ง หรือแม้แต่การแย่งชิงพื้นที่ความเป็นส่วนตัว

อลิสัน โจนส์ (Alyson Jones) นักบำบัดและผู้เขียนหนังสือ M.O.R.E. A New Philosophy for Exceptional Living กล่าวว่า

“เราไม่ได้มีหน้าที่ปกป้องเขาจากปัญหาความขัดแย้งทุกอย่างในชีวิต อันที่จริงปัญหาเหล่านั้นจะช่วยให้พวกเขาสร้างเครื่องมือสำคัญในชีวิตที่เราต่างก็อยากให้พวกเขามีใจจะขาด”

เครื่องมือที่ว่าก็คือ ทักษะในการคิดวิเคราะห์ หรือการโต้แย้งด้วยเหตุผล รู้จักแยกข้อมูลออกเป็นส่วนๆ วิเคราะห์ คัดกรอง และทดสอบแนวคิดของตัวเองจะช่วยให้เด็กๆ อยู่รอดท่ามกลางกองทัพข้อมูลข่าวสารทั้งจริงและเท็จในปัจจุบัน

เพราะอะไรลูกชอบเถียง

โดยหลัก ๆ แล้ว สามารถแบ่งออกเป็น 2 หัวข้อใหญ่ ๆ ดังนี้

ลูกมีความเป็นตัวของมากขึ้น

ลูกน้อยจากที่เป็นเด็กว่านอนสอนง่าย พอเริ่มเข้าวัย 2 ขวบ เขาจะเริ่มรู้เรื่องมากขึ้น เข้าใจอะไรต่าง ๆ มากขึ้น หรือที่หลาย ๆ คนเรียกว่า “Terrible Two (วัยทอง 2 ขวบ) คืออะไร? ข้อดีของ Terrible Two” ยิ่งพอเข้าสู่วัย 3 ขวบ ลูกน้อยเริ่มมีความคิดเป็นของตัวเอง อยากทำอะไรด้วยตัวเอง อยากมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งถ้าหากคุณพ่อคุณแม่ไม่ได้เขามีส่วนร่วมล่ะก็ เขาก็จะเริ่มหงุดหงิด เริ่มโมโหนั่นเอง


ลูก 2 ขวบ ชอบเอาแต่ใจ ขี้โวยวาย แบบนี้จะใช่ Terrible Two หรือเปล่า? คำตอบรอคุณแม่อยู่ในนี้แล้วค่ะ คลิกที่นี่

ศัพท์ในหัวยังมีน้อย

ถัดมาหลังจากที่ลูกน้อยทำอะไรไม่ได้ดั่งใจตัวเอง ไม่รู้จะอธิบายกับคุณพ่อคุณแม่ได้อย่างไร ด้วยความที่เขากลัวว่าคุณพ่อคุณแม่จะไม่เข้าใจเขา ผนวกกับศัพท์ในหัวยังมีน้อย ก็ยิ่งทำให้เขาหงุดหงิดมากขึ้นไปใหญ่ ลูกน้อยจะโมโหจากที่ตัวเองอธิบายไม่ถูก และโมโหที่คุณพ่อคุณแม่ไม่เขาใจเขา ผู้ใหญ่จึงมักเข้าใจไปว่าลูกชอบเถียง

วิธีฝึกลูกให้คิดวิเคราะห์

เพราะความที่เป็นเด็ก เค้าจะมีความอยากรู้อยากเห็น และขี้สงสัยอยู่เป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ยิ่งถ้าหากคุณพ่อคุณแม่สามารถทำให้เค้าได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ก็จะยิ่งเป็นการฝึกการคิดวิเคราะห์ได้ดีทีเดียวค่ะ มาดูกันค่ะว่าคุณพ่อคุณแม่จะฝึกเค้าได้อย่างไรบ้าง

  • พูดเรื่องยาก ๆ ซับซ้อนต่อหน้าลูกบ้างก็ได้ค่ะ เช่น ความเป็นไปของโลก ศิลปะ วัฒนธรรม การเมือง สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ชอบ หรือสิ่งที่อยากทำให้ดีขึ้น ไม่ต้องกลัวว่าลูกจะไม่เข้าใจ เพราะเค้าจะถามเอง
  • ยอมรับความแตกต่างและความอยากรู้อยากเห็น ใจเย็น ๆ เปิดใจกว้างและแย้งกันด้วยเหตุผล แต่…การเปิดใจกว้างไม่ใช่เปิดในทุกเรื่อง ต้องมีขอบเขตที่เหมาะสม และสม่ำเสมอ ไม่เข้มงวดเกินไป ไม่หย่อนเกินไป
  • ทำให้ลูกรู้สึกว่าบ้านเป็นสถานที่ที่ปลอดภัย เด็ก ๆ สามารถรู้จักอารมณ์ของตัวเอง รู้เท่าทันอารมณ์ และให้รู้ว่าทุกอารมณ์สามารถจัดการได้ ไม่มีร้ายหรือดี ไม่คงอยู่กับเราตลอดไป แต่พฤติกรรมจากอารมณ์ควรมีขอบเขตเสมอ
  • ฟังให้มากกว่าพูด ไม่ด่วนสรุป ใช้เวลาพูดคุยกัน ทำให้การพูดคุยเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ครอบครัว ที่สำคัญ “หลีกเลี่ยงการวิจารณ์” เพราะการวิจารณ์จะทำให้การพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นนั้นปิดตาย
  • เป็นตัวอย่างในการเคารพความคิดเห็นของคนอื่น คุณพ่อคุณแม่อย่าลืมนะคะว่าลูกๆ มักจะทำตามคุณพ่อคุณแม่ โดยข้อนี้ ให้คุณพ่อคุณแม่เลือกหัวข้อมาหนึ่งหัวข้อที่คุณพ่อคุณแม่มั่นใจว่าลูกมีความคิดเห็นที่ไม่ตรงกับเรา จากนั้นก็แสดงให้เค้าเห็นว่าคุณพ่อคุณแม่สามารถเคารพความคิดเห็นของอีกฝ่ายได้ แม้จะคิดไม่เหมือนกันเลยก็ตาม
  • ใช้โอกาสจากความผิดพลาด เพื่อให้ลูก ๆ ได้ก้าวผ่านและใช้ความผิดพลาดเป็นบทเรียน ข้อนี้จะทำให้เค้าเรียนรู้ได้เร็วขึ้น
  • ให้ลูก ๆ ได้ฝึกตัดสินใจเองจริง ๆ เค้าจะได้มีประสบการณ์ทั้งเรื่องของความสำเร็จและความล้มเหลวเป็นของตัวเอง

ทำอย่างไรให้ “เถียง” อย่างสร้างสรรค์

ความคิดเห็นที่ไม่ตรงกันเกิดขึ้นอยู่ทุกวัน เริ่มตั้งแต่เรื่องเล็กอย่างชีวิตประจำวัน นิตยสาร หนังสือ ดนตรี รายการโทรทัศน์ หรือไปจนเรื่องใหญ่ๆ เอาเป็นเอาตายอย่างเรื่องของภาพลักษณ์ ท่าที หุ้น ฯลฯ แต่จะทำอย่างไรให้ความคิดเห็นที่ไม่ตรงกันนี้เป็นไปอย่างสร้างสรรค์ เรามีแนวทางดังนี้ค่ะ

  • ทำให้การโต้แย้งเป็นเรื่องสนุกและเชื่อมโยงกับวัยของเค้าได้ อาจเริ่มจากหนังสือหรือหนังที่ลูกชอบ และค่อยๆ ขยับไปเรื่องใหญ่ๆ เมื่อเค้าโตขึ้นและถึงเวลาที่เหมาะสม
  • สอนให้ลกรู้จักความต่างของความคิดเห็นและการเถียง ซึ่งการพูดว่า “ฉันคิดอย่างนี้” มันง่าย แต่การจะอธิบายว่า “เพราะอะไรถึงคิดอย่างนี้” ยากกว่า
  • สอนให้ลูกได้รู้จัก “ความผิดหวัง” บ้าง เพราะเค้าไม่อาจจะได้ทุกอย่างตามที่หวังไว้
  • พิจารณามุมมองและเหตุผลต่างๆ ทุกแนวคิดต้องถูกตรวจสอบและประเมินค่าก่อนจะถูกตัดทิ้ง
  • ให้รู้จัก “การยกตัวอย่างค้าน” (counterexample) ลองจินตนาการถึงการโต้แย้ง ที่ไม่ได้เป็นไปตามคิด เพื่อฝึกการคิดให้รอบด้าน

วิธีการปรับพฤติกรรม “ลูกชอบเถียง”

คุณพ่อคุณแม่ต้องใจเย็น ไม่ใช้อารมณ์

เมื่อลูกพยายามที่จะอธิบายไปพร้อมลูกเองก็เริ่มโมโห พูดเสียงดังใส่คุณพ่อคุณแม่
ก่อนอื่นคุณพ่อคุณแม่ ต้องตั้ง mind set อย่างนี้ก่อนค่ะว่าเรากับลูกคือพวกเดียวกัน ลองคิดว่าถ้าเราอายุเท่าลูก เราจะทำแบบลูกไหม ไม่ใช้อารมณ์นำทาง ไม่ดุลูก หรือตวาดลูกกลับ เพราะนั่นจะเป็นพฤติกรรมที่ลูกเลียนแบบจากคุณพ่อคุณแม่ได้ค่ะ

เปิดใจ รับฟังลูก

ในขณะที่ลูกกำลังพยายามอธิบายด้วยความโมโหนั้น ให้คุณพ่อคุณแม่เปิดใจรับฟังลูก หรือหากมีศัพท์บางคำที่ลูกคิดไม่ออก คุณพ่อคุณแม่สามารถพูดเสริมให้ลูกได้ หากระหว่างนั้นคุณพ่อคุณแม่พอจะจับประเด็นในสิ่งที่ลูกต้องการได้แล้ว ให้พูดทวนความต้องการของลูก แบบนี้ก็จะช่วยให้ลูกลดระดับเสียง และลดอารมณ์โมโหได้ ทั้งนี้ คุณพ่อคุณแม่อาจบอกลูกว่า “สิ่งที่ลูกพูดมาต้องเป็นเรื่องจริงทั้งหมด ไม่โกหกนะ ไม่อย่างนั้นแม่จะไม่เข้าใจความต้องการที่แท้จริงของหนู” ติดตาม “ลูกชอบแก้ตัว ชอบโกหก ทำอย่างไรดี


ลูกชอบโกหก ทำอย่างไรดี? ชวนพ่อแม่ทำความเข้าใจถึงสาเหตุ พร้อมวิธีแก้ไขลูกชอบโกหก และวิธีตอบสนองลูกเชิงบวก คลิกที่นี่

พิสูจน์ให้ลูกได้เห็นว่าเราคือ พวกเดียวกัน

จากการที่เราทวนความต้องการของเขานั่นเอง พร้อมกับทวนถึงสาเหตุที่ลูกโมโหให้เขาฟัง เขาก็จะรู้ได้แล้วค่ะว่า ความจริงแล้วคุณพ่อคุณแม่เข้าใจเขาได้ง่าย ๆ เพียงแค่มาคุยกันดี ๆ ไม่จะเป็นต้องโมโห เขาจะรู้สึกว่าแท้จริงแล้วคุณพ่อคุณแม่อยู่ข้างเขา พร้อมที่จะฟังเขาเสมอ

ใช้ภาษากายที่นุ่มนวลกับลูก

เมื่ออารมณ์ลูกเริ่มเบาลง สงบลง ให้คุณพ่อคุณแม่ใช้ภาษากายกับลูกด้วยความนุ่มนวล อาทิ ลูกบที่แขนเบา ๆ ลูกศีรษะ หรืออาจจะจับมือก็ได้ค่ะ พร้อมพูดกับลูกด้วยน้ำเสียงที่อ่อนโยน

ค่อย ๆ ให้ลูกปรับลักษณะและคำพูด

เมื่อคุณพ่อคุณแม่รู้แล้วว่าสาเหตุอะไรที่ทำให้ลูกเถียง หรือโมโห ให้คุณพ่อคุณแม่สอนคำศัพท์ให้ลูก หรืออธิบายว่าถ้าหนูอยากให้เป็นแบบนี้ควรพูดว่าอย่างไรถึงจะเหมาะสมและถูกต้อง

สอนให้ลูกรับฟังคนอื่นเช่นกัน

เมื่อคุณพ่อคุณแม่เป็นผู้ฟังลูกจนจบ หลงจากนั้นให้ยกตัวอย่างว่าคุณพ่อคุณแม่ยังฟังหนูเลย เพื่อที่คุณพ่อคุณแม่ต้องการที่จะทำความเข้าใจว่าหนูต้องการอะไร สะท้อนให้ลูกเห็นและทำให้ลูกดูเป็นตัวอย่าง แบบนี้ก็จะทำให้ลูกได้เห็นภาพและเข้าใจมากขึ้นค่ะ

ใช้เหตุผลพูดคุยกับลูก

การสอนให้ลูกได้เรียนรู้ในเรื่องเหตุผลที่ถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญค่ะ เพราะสิ่งนี้จะทำให้ลูกรู้จักการคิดวิเคราะห์ ทำให้ลูกได้รู้ว่าถ้าเขาทำแบบนี้ จะส่งผลอย่างไร ซึ่งข้อนี้จะทำให้ลูกเป็นเด็กที่มีเหตุผลและเป็นผู้ใหญ่ได้มากทีเดียว

ขึ้นชื่อว่า “การฝึก” มันคงต้องใช้เวลาค่ะ โดยเฉพาะการปลูกฝังการคิด การมองให้ครบในทุก ๆ ด้าน การวิเคราะห์ ฯลฯ แต่เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่สามารถฝึกเค้าได้ตั้งแต่เล็ก ๆ เพื่อให้เค้าได้มีความเติบโตทางความคิด และ “การเถียง” จะเป็น “การโต้แย้งอย่างสร้างสรรค์” ได้แน่นอนค่ะ

แม่โน้ต

984,390 views

ตอนนี้เป็นคุณแม่ฟูลไทม์ที่ใช้วิธีการเลี้ยงลูก “แบบโบ-ดิจิทัล” เลิฟการอ่าน รักการเขียน มีลูกสาวคนเดียวเป็นแรงบันดาลใจ ชอบเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อยู่เสมอ IG : notepatsita Facebook

Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง "ลูกชอบเถียง ขึ้นเสียง เพราะอะไร ทำอย่างไรให้เถียงอย่างสร้างสรรค์"

บทความแนะนำ